Przedmiotem konkursu zorganizowanego przez Miasto Stołeczne Warszawę było opracowanie koncepcji funkcjonalno-przestrzennej Placu Centralnego, zlokalizowanego w dzielnicy Śródmieście w Warszawie. Należało zaprojektować utworzenie nowej przestrzeni z części Placu Defilad położenej między wejściem głównym do Pałacu Kultury i Nauki, a ul. Marszałkowską, o powierzchni ok. 2,25 ha.
Organizator oczekiwał projektów, które będą odnosić się do istniejących, nacechowanych symbolicznie lub sentymentalnie elementów zagospodarowania terenu, takich jak Trybuna Honorowa, socrealistyczne kandelabry, posadzki placu, murki oporowe czy schody terenowe, ale także płyty posadzkowe upamiętniające przebieg muru warszawskiego getta czy fundamenty kamienic, jakie mogą znajdować się jeszcze pod posadzką.
Prace konkursowe miały uwzględniać ogólnopolski, regionalny i lokalny wymiar pojektowanej przestrzeni publicznej, jako miejsca atrakcyjnego dla różnorodnych form aktywności - od zwykłego spaceru, po indywidualną rekreację, aż po imprezy masowe. Ważnym elementem były też rezultaty konsultacji spełecznych, zgodnie z którymi Plac Centralny jako duża przestrzeń otwarta nie powinien być pozbawiony zieleni.
W konkursie zostało wyłonionych pięć pracowni, które otrzymały równorzędne nagrody pieniężne oraz zaproszenia do negocjacji w trybie negocjacji bez ogłoszenia, które poprzedziła publiczna dyskusja nad projektami. Koncepcja do realizacji została wskazana z uwzględnieniem wyników dyskusji. Ostatecznie wybrano pracę zespołu autorskiego w składzie: Zygmunt Borawski, Srdjan Zlokapa i Martin Marker Larsen.
Plac Centralny oddano do użytkowania latem 2025 r., a realizacja została nominowana w 2026 do Nagrody Roku SARP, Nagrody Architektonicznej "Polityki" oraz Nagrody Prezydenta m.st. Warszawy. [AK]
Maksymalny planowany koszt realizacji inwestycji - 20 000 000 zł brutto
Materiały zostały opublikowane dzięki uprzejmości i za zgodą Biura Architektury i Planowania Przestrzennego m. st. Warszawy.
Antoni Domicz
Opinia: Podstawowym elementem projektu jest tafla wody. Operowanie wodą i parą wodną daje możliwość różnorodnego funkcjonowania placu, poprawia mikroklimat i skupia różne grupy użytkowników. Projekt w szlachetny sposób odnosi się do historii miejsca pokazując w rysunku posadzki układ dawnej zabudowy. Plac zaprojektowano jako reprezentacyjną otwartą przestrzeń dla masowych wydarzeń. Zaproponowane zmienne układy wodno-mgielne oraz sposób wprowadzenia zieleni sprzyjają korzystaniu z placu także jako z miejsca codziennych aktywności.
więcej
Jan Heymer, Katarzyna Strzelecka-Paciorek, Jerzy Heymer, Paweł Paciorek
Opinia: Dotychczasowy monumentalizm placu został zrównoważony poprzez asymetryczną propozycję rozwiązania placu ukierunkowanego na funkcje obiektów kultury oraz zastosowanie zieleni. Przestrzeń placu ukształtowano w oparciu o czytelne powiązania między istniejącymi i projektowanymi elementami jego zagospodarowania i otoczenia na różnych wysokościach. Wydzielenie przestrzeni przed Pałacem przez wyrazistą, czerwoną linię umożliwia wprowadzenie platformy miejskich aktywności. W linię tę wpisano trybunę, jednocześnie zaznaczając w posadzce placu jej dawną lokalizację. Wprowadzenie geometrycznego bloku zieleni nadaje placowi czytelne ramy jeszcze przed finalną realizacją południowej pierzei.
więcej
Filip Kurasz, Jakub Figiel
Opinia: Projekt wprowadza w przestrzeni placu drzewa w swobodnym układzie oraz zagłębioną soczewkowo powierzchni stanowiącej naturalną widownię. Układ zieleni podkreśla osiowość założenia PKiN bez wprowadzania zbędnej symetrii. Zmienna ekstensywność układu drzew umożliwia różne sposoby funkcjonowania placu.
więcej
Marta Dąbrowska, Anna Okoń
Opinia: W pracy w zdecydowany sposób plac podzielono na dwie strefy na różnych poziomach przy podkreśleniu granicy za pomocą nowej architektury. Autorzy projektu w subtelny sposób nawiązali do historii miejsca poprzez układ umieszczonych w posadzce świateł. Trybuna została potraktowana jak muzealny eksponat wyjęty z kontekstu i przeniesiony do wnętrza podziemnego muzeum.
więcej
Zygmunt Borawski, Srdjan Zlokapa, Martin Marker Larsen
zygmuntborawski.com, a-a-collective.com
Opinia: Praca wydobywa różnorodne warstwy historii i kontekst dawnej Warszawy poprzez wpisanie w posadzkę utwardzonej nawierzchni dawnych ulic i zielonych kwartałów. Koncepcja placu oparta jest na całościowo potraktowanej, jednorodnej przestrzeni. Przedstawiono różnorodne scenariusze funkcjonowania od sformalizowanych do spontanicznych, od grupowych do indywidualnych. Projekt podejmuje temat pustki sposobu użytkowania placu i niezagospodarowanej przestrzeni, która uzyskuje charakter przestrzeni sprzyjającej różnym formom przebywania w niej. Zamiast dodawać odejmuje. Operuje innym językiem przestrzennym. Z koncepcją przestrzenną koresponduje idea natury łączącej warstwy historyczne. Pozostałości historyczne (w tym trybuna) potraktowano jak relikty w wyjątkowy sposób redefiniując ich znaczenie .
więcej